تارنمای خبری ایستار//درآمد پایدار، یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت شهری است؛ چالشی که مستقیماً با توان شهرداری‌ها برای اداره شهر، برنامه‌ریزی بلندمدت و اجرای پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای ارتباط دارد. در ششمین نشست تخصصی و مسئله‌محور همایش ملی «حکمرانی خردمندانه و توسعه پایدار شهری» نیز همین موضوع محور بحث قرار گرفت؛ نشستی با عنوان «درآمد پایدار شهری در گرو مشارکت اقتصادی شهروندان؛ فرصت‌ها و الزامات» که در آن ضرورت فاصله گرفتن شهرداری‌ها از منابع ناپایدار و حرکت به سمت درآمدهای مستمر و قابل پیش‌بینی بررسی شد.
در این نشست، مجید کهنوجی، شهردار رفسنجان، دکتر محمدرضا پورابراهیمی و دکتر حمیدرضا ایرانمنش، کارآفرین و رئیس انجمن کارآفرینان رفسنجان، از سه زاویه متفاوت به مسئله درآمد پایدار پرداختند؛ اما نقطه مشترک سخنان آنها این بود که شهرداری نمی‌تواند برای اداره و توسعه شهر، همواره به منابعی وابسته باشد که با شرایط ساخت‌وساز و نوسانات اقتصادی تغییر می‌کنند.
درآمد پایدار؛ پیش از توسعه، مسئله اداره شهر است
مجید کهنوجی، شهردار رفسنجان، در این نشست درآمد پایدار را پیش از هر چیز ضرورتی برای تأمین هزینه‌های جاری شهرداری دانست. از نگاه شهردار رفسنجان، نخستین هدف این است که درآمدهای پایدار حداقل بتوانند هزینه‌های جاری مجموعه مدیریت شهری را پوشش دهند.
مجید کهنوجی این وضعیت را یک «نقطه صفر» توصیف کرد؛ چرا که اگر تمام درآمد پایدار صرف هزینه‌های جاری شود، منابعی برای اجرای پروژه‌های جدید، توسعه زیرساخت‌ها، فضای سبز و سایر اقدامات عمرانی باقی نمی‌ماند. بنابراین هدف مدیریت شهری باید رسیدن به درآمدی بیش از هزینه‌های جاری باشد تا بخشی از منابع برای توسعه شهر نیز اختصاص پیدا کند.
شهردار رفسنجان در تشریح تجربه این شهر در زمینه ایجاد درآمد از محل فعالیت‌های اقتصادی، به شرکت «رودان‌زمین» و شرکت «ره‌آورد» اشاره کرد. به گفته مجید کهنوجی، سود حاصل از این سرمایه‌گذاری‌ها سهم قابل توجهی در بازگشت منابع به بودجه شهرداری داشته و حدود ۳۰ درصد از بودجه سال گذشته از محل این سرمایه‌گذاری‌ها به بودجه سال جاری بازگشته است.
مجید کهنوجی گفت: شرکت «ره‌آورد» با ورود به فعالیت‌های معدنی از جمله حفاری، آتشباری، بارگیری حدود ۳۰۰ شغل ایجاد کرده است.
از نگاه شهردار رفسنجان، این تجربه نشان می‌دهد که شهرداری می‌تواند در کنار وظایف معمول خود، ظرفیت‌های اقتصادی را نیز شناسایی و فعال کند؛ البته مشروط به آنکه ساختار تخصصی لازم برای این کار وجود داشته باشد.
مشکل درآمدهای ناپایدار؛ برنامه‌ریزی برای آینده را دشوار می‌کند
دکتر محمدرضا پورابراهیمی نیز بخش مهمی از سخنان خود را به ساختار درآمدی شهرداری‌ها و پیامدهای وابستگی به درآمدهای ناپایدار اختصاص داد.
به گفته دکتر محمدرضا پورابراهیمی، اتکا به منابعی مانند عوارض ساخت‌وساز، فروش تراکم و تغییر کاربری، امکان برنامه‌ریزی میان‌مدت و بلندمدت را محدود می‌کند؛ زیرا این منابع به شرایط اقتصادی و چرخه ساخت‌وساز وابسته‌اند و میزان آنها می‌تواند در دوره‌های مختلف تغییر کند.
از نگاه دکتر محمدرضا پورابراهیمی، درآمد پایدار باید سه ویژگی اصلی داشته باشد: استمرار، قابلیت پیش‌بینی و امکان اتکا در برنامه‌ریزی بلندمدت.
او در همین چارچوب به اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده و تداوم سهم شهرداری‌ها از این درآمد اشاره کرد و آن را یکی از مسیرهای تقویت منابع پایدار شهری دانست.
اما راهکار مورد تأکید دکتر محمدرضا پورابراهیمی تنها افزایش منابع مستقیم شهرداری نیست. او بر استفاده از ظرفیت شرکت‌ها و مؤسسات وابسته به شهرداری، سرمایه‌گذاری و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی منطقه تأکید کرد.
به اعتقاد دکتر محمدرضا پورابراهیمی، شهرداری می‌تواند از ظرفیت‌های فنی و مهندسی موجود در شهر نیز استفاده اقتصادی کند؛ از نیروهای متخصص در حوزه عمران، ساختمان، راه، پل و تأسیسات گرفته تا مشارکت در قراردادهای تخصصی و پروژه‌های بزرگ.
پیشنهاد دیگر او، ایجاد یک شرکت تخصصی سرمایه‌گذاری وابسته به شهرداری بود؛ مجموعه‌ای که بتواند ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری مدیریت شهری را متمرکز کند و در صورت فراهم بودن شرایط قانونی، از ابزارهای بازار سرمایه برای تأمین مالی پروژه‌های شهری استفاده کند.
سرمایه‌گذاری؛ یکی از مسیرهای ایجاد درآمد پایدار برای شهرداری
در بخش دیگری از نشست، دکتر حمیدرضا ایرانمنش، کارآفرین و رئیس انجمن کارآفرینان رفسنجان، موضوع درآمد پایدار را از زاویه ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری شهر بررسی کرد.
دکتر حمیدرضا ایرانمنش معتقد است اگر قرار باشد درآمد پایدار ایجاد شود، باید ظرفیت‌های اقتصادی موجود در شهر شناسایی و به فرصت‌های واقعی سرمایه‌گذاری تبدیل شوند.
در همین راستا، او به «اطلس سرمایه‌گذاری رفسنجان» اشاره کرد که با همکاری شورای شهر و شهرداری تهیه شده است. به گفته دکتر حمیدرضا ایرانمنش، در جریان این مطالعات حدود ۷۰۰ پروژه و فرصت سرمایه‌گذاری شناسایی و پس از بررسی، ۳۵۰ فرصت به عنوان اولویت انتخاب شده است.
این فرصت‌ها در سه گروه شامل سرمایه‌گذاری مستقیم بخش خصوصی و تعاونی، پروژه‌های زیرساختی اولویت‌دار و پروژه‌هایی که نیازمند اصلاحات قانونی و مقرراتی هستند، دسته‌بندی شده‌اند.
اما اهمیت این فهرست برای مدیریت شهری زمانی بیشتر می‌شود که بخشی از این فرصت‌ها مستقیماً به حوزه درآمد و فعالیت اقتصادی شهرداری مربوط باشند.
از پسماند و گردشگری تا انرژی و خدمات شهری
به گفته دکتر حمیدرضا ایرانمنش، ۴۹ فرصت سرمایه‌گذاری شناسایی‌شده ارتباط مستقیمی با توسعه شهری و درآمد پایدار شهرداری دارند. این فرصت‌ها حوزه‌هایی مانند گردشگری کشاورزی، فرهنگی و تاریخی، گردشگری کویری و نجومی، صنایع دستی، فرهنگ و هنر، زیباسازی شهری، مبلمان شهری، آموزش، سلامت، خدمات اجتماعی و شهر هوشمند را دربرمی‌گیرد.
در کنار این موارد، تولید برق خورشیدی در مقیاس کوچک، مدیریت پسماند، استفاده از آب‌های شور و تصفیه فاضلاب شهری نیز می‌تواند در کنار حل بخشی از مسائل شهری، زمینه فعالیت اقتصادی و ایجاد درآمد را فراهم کند.
این نگاه، درآمد پایدار را از یک منبع مشخص بودجه‌ای فراتر می‌برد و آن را به مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی تبدیل می‌کند که می‌توانند در طول زمان برای شهرداری درآمد ایجاد کنند.
دکتر حمیدرضا ایرانمنش همچنین بر ضرورت تکمیل زنجیره تولید در بخش کشاورزی، ایجاد سردخانه و انبارهای استاندارد و توسعه زیرساخت‌های فرآوری، حمل‌ونقل و صادرات تأکید کرد؛ ظرفیت‌هایی که اگرچه همه آنها مستقیماً در اختیار شهرداری نیستند، اما می‌توانند اقتصاد منطقه را فعال‌تر کنند و زمینه مشارکت مدیریت شهری در فعالیت‌های اقتصادی را افزایش دهند.
یک مسئله مهم؛ درآمد پایدار بدون ساختار پایدار شکل نمی‌گیرد
یکی از نکات مشترک میان دیدگاه‌های مطرح‌شده در این نشست، ضرورت ایجاد ساختار مشخص برای فعالیت اقتصادی شهرداری است.
مجید کهنوجی بر نیاز شهرداری‌ها به واحد تخصصی اقتصادی تأکید کرد؛ دکتر محمدرضا پورابراهیمی پیشنهاد ایجاد شرکت تخصصی سرمایه‌گذاری وابسته به شهرداری را مطرح کرد و دکتر حمیدرضا ایرانمنش نیز بر ایجاد سازوکار مشخص برای مدیریت، اجرا و نظارت بر فرصت‌های سرمایه‌گذاری تأکید داشت.
این تأکیدها از یک مسئله مشترک حکایت دارد: حتی اگر ظرفیت اقتصادی وجود داشته باشد، بدون ساختار تخصصی، برنامه بلندمدت و سازوکار نظارت، نمی‌توان آن ظرفیت را به درآمد پایدار تبدیل کرد.
از سوی دیگر، مجید کهنوجی بر این نکته تأکید کرد که فعالیت‌های اقتصادی شهرداری نباید با تغییر مدیران و شهرداران دچار وقفه شود. تجربه سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در رفسنجان نیز از نگاه او نشان می‌دهد که مشارکت‌ها باید به شکلی طراحی شوند که استمرار فعالیت اقتصادی آنها وابسته به تغییر مدیریت شهری نباشد.
هدف نهایی؛ شهرداری که فقط مصرف‌کننده درآمد نیست
در مجموع، آنچه در این نشست مطرح شد، بیش از آنکه بحثی درباره افزایش درآمد شهرداری به هر شیوه ممکن باشد، تأکیدی بر تغییر ترکیب درآمدهای شهری بود.
مجید کهنوجی، شهردار رفسنجان، رسیدن درآمد پایدار به سطح هزینه‌های جاری را نقطه شروع می‌داند و معتقد است باید از این سطح عبور کرد تا منابعی برای توسعه شهر باقی بماند.
دکتر محمدرضا پورابراهیمی، کاهش وابستگی به منابع ناپایدار را در گرو استفاده از سرمایه‌گذاری، شرکت‌های وابسته به شهرداری، بازار سرمایه و ظرفیت‌های اقتصادی منطقه می‌داند.
و دکتر حمیدرضا ایرانمنش، شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و تبدیل سرمایه‌های مالی، انسانی و دانشی به فعالیت‌های مولد را یکی از مسیرهای رسیدن به اقتصاد پایدار عنوان می‌کند.
در نهایت، مسئله اصلی برای مدیریت شهری رفسنجان این است که شهرداری تا چه اندازه می‌تواند از الگوی «درآمد برای اداره شهر» به سمت الگوی «فعالیت اقتصادی برای ایجاد درآمد پایدار و توسعه شهر» حرکت کند. پاسخ به این پرسش، نه در یک منبع درآمدی جدید، بلکه در ایجاد یک نظام پایدار برای سرمایه‌گذاری، مدیریت اقتصادی و بازگشت بخشی از منابع به چرخه توسعه شهری نهفته است.
یگانه شجاعی
نخستین همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» پس از برگزاری هفت نشست تخصصی طی ۳۸ روز و برگزاری هفت پنل تخصصی در یک روز، با برگزاری آیین اختتامیه در تالار خیام دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان به کار خود پایان داد.
۱۶ مهر ۱۴۰۵
۰۸ مهر ۱۴۰۵
شهردار رفسنجان از اجرای ده‌ها پروژه مرمتی، عمرانی، بهسازی و بازآفرینی در بافت تاریخی و محلات هدف شهر در دوره ششم شورای اسلامی شهر خبر داد و گفت: این اقدامات با هدف حفظ هویت تاریخی، ارتقای کیفیت فضاهای شهری و بهبود شرایط زندگی شهروندان دنبال شده است.
۰۵ مهر ۱۴۰۵
ایستار در لغت نامه ها ایستار را معانی بسیار است.اما آنچه که ما را وا داشت تا نام ایستار را برای حضور در عرصه فعالیت سیاسی بر گزینیم توجه به دو معنا بود اول نوع نگرش و طرز فکر و دوم ثبات قدم و استوار بودن. مجموعه ایستار ماحصل اجماعِ فکری گروهی از جوانان انقلابی است که در سالهای متمادی فعالیت خود در عرصه های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی به باوری در چهار چوب ایستار رسیده اند. ایستار برای ما ایستادگی خردمندانه برای تحقق اصول است، اصولی که منبعث از وحی و عقل است . سعی ما بر این است که در دامگه حوادث با تکیه بر دین و دانش به خردمندانه ترین مسیر ممکن قدم بگذاریم
تمامی حقوق سایت برای تارنمای خبری ایستار محفوظ می باشد.
محمد محمدی
